Yerel Tohumların Korunması

KARS YÖRESİ YERLİ TOHUM VE ÜRÜNLERİN SÜRDÜRÜLEBİLİR KÖY PROJELERİYLE
KORUNMASI

Yürütücü Kuruluş: Yer Gök Anadolu Derneği

Destekleyen Kuruluşlar: Anatolia Foundation, SGP-GEF (UNDP)
01/2007-10/2007

          Proje hakkında daha geniş bilgi için :

http://www.karsdogal.org/yerel-tohumlarn-korunmas.html

  
 

Zeyrek
   
KARS yöresi Anadolu’nun biyolojik ve kültürel zenginliğini bir arada halen sürdürdüğü bölgelerden biridir. 600 kadar köy ‘Uluslarası Önemli Kuş ve Bitki alanları’ çevrelerinde kurulmuşlardır. Son yıllarda göç nedenleri ve sosyo-ekonomik şartların değişmesiyle gittikçe azalan tarımsal çeşitlilikle beraber, şifalı ve besin değeri yüksek olan köy çeşitleri de tehlikeye girmiştir. Proje Kars’ın çevre köylerinde yüzyıllardır yetiştirilen fakat zamanımızda hızla nesli tükenmekte olan geleneksel ürünlerin korunması, çoğaltılması ve pazarlamaya hazırlanmasıyla ilgilidir. Amaç, küresel önem taşıyan alanlardaki köylerde organik tarım yöntemleriyle yapılacak ekim sonuclarında tarımsal ve çevresel biyoçeşitliliğin korunması, yoğun tarım teknikleriyle tahrip olan toprakların yenilenmesi ve köy halkına sürdürülebilir kazanç kaynakları yaratılarak göç nedenlerinin bir derece dengelenmesidir.

     

Kavılca

  
Proje sürecinde Kars yöresinde nesli tükenmeye başlayan bazı geleneksel ürünler çoğaltılmaya başlandı. Bu ürünlerin başında KAVILCA geliyor.KAVILCA lezzetli, besleyici ve Anadolu’da asırlardır yetişen bir buğday türüdür. Kars yöresinde halen geleneksel olarak kaz ile yenildiği için tohumları birkaç ailede bulunabildi. YEGA , Anatolia Foundation ve SGP-GEF in desteğiyle 2007de bu ailelerle birlikte kavılca üretimini organik tarım yöntemleriyle çoğaltmaya başladı.
 

Kavılca üretiminin azalmasının bir nedeni tanelerini kabuklarından ayrılmasındaki zorluktur. Bu aşamada sadece kırık (yarma) olarak tüketilen kavılcayı yerel  bir su değirmeni işlemektedir.

 Kavılcanın geleneksel olarak işlenmiş şekli
 ZEYREK veya diğer adıyla Keten Tohumu, Kars yöresinde geleneksel olarak hem tohum hem de BEZİR denilen Keten Tohumu Yağı şeklinde yemeklerde kullanılırdı. Birçok şifa yönü bilinen bu ürünü eski zamanlarda işleyen bir bezirhane Ani Harabelerinde bulunmaktadır. Yöre halkı tarafından önem verilen fakat Anadolu’da nesli tükenmekte olan bu ürünü YEGA önder çiftçilerine tekrardan ektirdi. Projenin devamı için ekipman alımı gerekiyor.  

  

Ani Bezirhanesi
   

  

KIRMIZI BUĞDAY Kars yöresinin geleneksel buğdaylarından. Köylerde ekmeğinin tadının ve aromasının güzelliğinden bahsedilir, fakat ne yazık ki günümüzde tandırlarda kepeği alınmış unla ekmek yapılmakta. YEGA hızla azalmakta olan bu buğdayın ekimine önem verdi. Proje dahilinde su değirmeninde öğütülen kırmızı buğday unundan yapılan ekmek Kars fırıncıları tarafından halka sunulmaya başlandı.
    
YEGA, proje döneminde yaşlı çiftçilerin deneyimlerinin yeni nesillere aktarılmasını teşvik eden eğitim programları düzenledi. Bu şekilde sürdürülebilirlik sağlanması ve göç faktörünün dengelenmesi için adımlar atılmış oldu.
   
Organik Tarım yöntemleriyle köy ürünlerini korumak ve çoğaltmak hem çevre, hem insan sağlığı için önemli olduğu gibi, ürünlerin uluslarası bir pazara yönlendirilmesi yönünden önemlidir. Bunun için Organik Sertifikasyon ve eğitim gereklidir. Anatolia Foundation desteğiyle proje köylerinde 2006 yılında başlatılan sertifikasyon işlemleri halen devam etmektedir.  
  Yöresel ürünlerin üretiminde eski zamanlarda kullanılan bazı geleneksel yöntemler.
Yöresel ürünlerin üretiminde eski zamanlarda kullanılan bazı geleneksel yöntemler.
 		  


İsmet Kızıltepe, Aydıngün Köyü, Kavılca üreticisi

 

PROJE HAKKINDA

“ Kars’ta çok az ailenin sürdürdüğü kavılca (emmer) ve keten/zeyrek ekimini yaygınlaştırmayı başarmış olmanız ve özellikle oranın yerli tohumlarıyla bu işi yapmanız çok önemli.”

Füsun Ertuğ,Arkeolog, Etnobotanist

Ekolojik tarım projelerinin en büyük başarısı kendisini, hem üreticiye hem de tüketiciye, ekonomik kalkınma modeli değil ekolojik kalkınma modeli olarak ifade edebilmesidir.Kars’ta başlatmış olduğunuz projenin anlamı ve önemi özellikle üretici cephesinde oluşturmayı başardığı bu bilinçtir.”

Ümit Çevik, CERES Certification of Environmental Standards GmbH